Fraude en integriteitsschendingen: van signaal naar aanpak

In organisaties ontstaan vermoedens vaak in het grijze gebied. Een correctie roept vragen op, een declaratiepatroon wijkt af, een medewerker reageert ontwijkend of een vertrouwelijke melding maakt iets los dat moeilijk te negeren is. Soms gaat het om financiële signalen, soms om gedrag op de werkvloer, en vaak is nog niet direct duidelijk hoe ernstig de situatie is.

De eerste reactie doet ertoe. Te snel optreden kan schade veroorzaken, maar te lang wachten kan risico’s vergroten. Ook aannames, groepsdruk of tunnelvisie kunnen de aanpak beïnvloeden, juist wanneer de informatie beperkt is en de belangen groot zijn.

Deze masterclass richt zich op dat beginmoment, vóórdat sprake is van een formeel onderzoek. Je leert signalen duiden, goede vragen stellen, gesprekken voeren en een eerste aanpak bepalen die zorgvuldig, proportioneel en verdedigbaar is. Niet vanuit een standaard checklist, maar met realistische casuïstiek en de blik van forensisch onderzoek, arbeidsrecht en gedragsanalyse.

Docenten en aanpak
Je werkt met een multidisciplinair team van experts uit forensische accountancy, arbeidsrecht en criminologie.

• Karin Koppers en Bart Bruin brengen hun ervaring in forensisch accountantsonderzoek, fraudeonderzoek en fraudepreventie mee
• Marcus Draaisma laat zien wat er arbeidsrechtelijk wel en niet kan bij de eerste stappen, bewijs, gesprekken en situaties op de werkvloer
• Bram van der Meer werkt vanuit criminologie en psychologie aan gedragsanalyse, interviewtechniek, dreigingsherkenning en het lezen van situaties

Samen brengen zij de perspectieven bij elkaar die in de praktijk vaak door elkaar lopen: financieel, juridisch, gedragsmatig en organisatorisch. Je werkt met realistische casuïstiek, oefent gesprekken en bespreekt dilemma’s uit de praktijk. De masterclass is kleinschalig en vindt plaats onder Chatham House Rules.

Wat ga je doen?
In twee dagen werk je aan de hand van realistische casuïstiek aan het moment waarop een signaal op tafel ligt, maar de feiten nog niet helder zijn. Je onderzoekt hoe je signalen beoordeelt zonder te snel conclusies te trekken. Je oefent met vragen stellen, gesprekken voeren en informatie zorgvuldig vastleggen. Ook werk je aan de samenwerking tussen verschillende disciplines: wie betrek je wanneer, wie neemt de regie en hoe zorg je dat de eerste aanpak later uitlegbaar blijft?

De nadruk ligt op oefenen, afwegen en toepassen. Niet op algemene fraudetheorie, maar op professioneel handelen in situaties waarin oordeel, timing en zorgvuldigheid bepalend zijn.

Wat levert het je op?
Na deze tweedaagse sta je steviger wanneer er signalen zijn die om een zorgvuldige eerste beoordeling vragen.Je leert:

• signalen van fraude, integriteitsschendingen en ongewenst gedrag beter beoordelen
• onderscheid maken tussen ruis, toeval en patronen die aandacht vragen
• bias, aannames en tunnelvisie eerder herkennen
• gesprekken voeren die informatie opleveren zonder onnodige escalatie
• een eerste aanpak formuleren die proportioneel, zorgvuldig en verdedigbaar is
• je afwegingen duidelijk toelichten aan collega’s, management, bestuur, auditcommissie of RvC

Voor wie?

Deze masterclass is bedoeld voor professionals die in hun organisatie betrokken raken bij signalen van fraude, integriteitsschendingen of ongewenst gedrag. Je hoeft geen fraudeonderzoeker te zijn, maar je hebt wel een rol in het herkennen, duiden, bespreken of verder brengen van signalen.

De masterclass is relevant voor professionals in finance, audit, compliance, risk, HR, legal en governance. Denk aan situaties waarin cijfers vragen oproepen, een melding binnenkomt, gedrag schuurt of verschillende betrokkenen niet hetzelfde beeld hebben van wat er aan de hand is.

Ook adviseurs die organisaties begeleiden bij integriteitskwesties, interne onderzoeken of risicobeheersing kunnen hun oordeel en aanpak in deze fase aanscherpen.

Ontwikkelthema’s NBA 2026–2028: thema Risico
Ben je accountant (in business)? Dan sluit deze masterclass aan bij het NBA-ontwikkelthema Risico. In deze masterclass werk je aan professioneel oordeel in situaties waarin signalen nog niet hard zijn, maar wel om aandacht vragen.

Je oefent met het herkennen en duiden van integriteits- en frauderisico’s, het zichtbaar maken van blinde vlekken en het bespreekbaar maken van gevoelige risico’s binnen de organisatie. Daarmee geef je concreet invulling aan je PE-portfolio, met vaardigheden die direct toepasbaar zijn in je rol.

Business partner

Tijdens deze tweedaagse werk je aan de hand van realistische casuïstiek. Je volgt het proces vanaf het eerste signaal tot de keuze voor een eerste aanpak. Daarbij komen financiële signalen, gedrag, arbeidsrechtelijke aandachtspunten, gespreksvoering en samenwerking tussen disciplines steeds in samenhang terug.

Op dag 1 is er aansluitend een diner met deelnemers en docenten. De overnachting is niet inbegrepen; dit kun je rechtstreeks regelen bij de locatie.

Dag 1 | Het signaal: wat zie je, wat weet je, wat doe je eerst?

Startcasus: er klopt iets niet
Je begint met een herkenbare praktijksituatie: een afwijking in cijfers, een melding, opvallend gedrag of een patroon dat vragen oproept. Wat maakt dit een signaal? Wat weet je al, wat nog niet, en wanneer wordt iets serieus genoeg om op te pakken?

Signalen duiden zonder tunnelvisie
Aan de hand van voorbeelden bespreek je financiële signalen, gedragssignalen en organisatorische patronen. Je onderzoekt hoe aannames, groepsdruk en eerdere ervaringen je oordeel kunnen beïnvloeden. Wat is ruis, wat is relevant en waar moet je nog van wegblijven?

De eerste beoordeling: wat weet je wel, wat weet je nog niet?
Je leert hoe je een vermoeden ordent zonder meteen een volledig onderzoek te starten. Wat leg je vast? Welke informatie is relevant? Welke bronnen kun je gebruiken? En hoe voorkom je dat de eerste stappen later tegen je gaan werken?

Eerste stappen: vastleggen, afwegen en begrenzen
Je werkt uit wat je in deze fase wel en niet doet. Wat leg je vast? Wie betrek je? Welke informatie heb je nodig? En hoe voorkom je dat je al een onderzoek start voordat duidelijk is wat er eigenlijk aan de hand is?

Oefenen met het eerste gesprek
Je oefent met vragen stellen, luisteren en doorvragen in een situatie waarin de feiten nog beperkt zijn. Hoe krijg je informatie boven tafel zonder het gesprek onnodig zwaar te maken? Hoe ga je om met ontwijkende antwoorden, spanning of tegenstrijdige signalen?

Reflectie: jouw rol in het proces
Je sluit de dag af met je eigen positie. Ben je degene die signaleert, adviseert, vastlegt, escaleert of juist moet afremmen? En hoe houd je professioneel oordeel als de druk in de organisatie toeneemt?

Dag 2 | De aanpak: hoe voorkom je dat het misgaat in de eerste reactie?

Juridische aandachtspunten bij de eerste aanpak
Je bespreekt wat arbeidsrechtelijk en organisatorisch belangrijk is in de beginfase. Wat mag je doen, wat moet je juist vermijden en wanneer schakel je HR, legal, compliance, internal audit, finance of externe expertise in?

Samenwerken over disciplines heen
Fraude en integriteitsschendingen zijn zelden alleen financieel, juridisch of gedragsmatig. Je onderzoekt hoe verschillende disciplines naar hetzelfde signaal kijken en waar samenwerking mis kan gaan. Hoe voorkom je dat iedereen vanuit zijn eigen reflex handelt? En wie neemt wanneer de regie?

Oefencasus: van signaal naar scenario’s
Je werkt in groepen aan een casus waarin meerdere routes mogelijk zijn. Ga je eerst meer informatie verzamelen, voer je een gesprek, escaleer je intern of betrek je externe expertise? Je bespreekt de gevolgen van verschillende keuzes.

Gesprekstechniek onder druk
Je oefent opnieuw met een gesprekssituatie, nu met meer spanning en belangen. Bijvoorbeeld een medewerker die ontwijkend reageert, een manager die druk zet of een melding die gevoelig ligt. Je krijgt feedback op je vraagstelling, houding en timing.

Multidisciplinair werken zonder regieverlies
Fraude en integriteitsschendingen zijn zelden alleen financieel, juridisch of gedragsmatig. Je kijkt hoe verschillende disciplines naar dezelfde casus kijken en waar samenwerking kan schuren. Wie doet wat, wie neemt de regie en hoe voorkom je dat iedereen vanuit zijn eigen reflex handelt?

Een eerste aanpak formuleren
Je brengt alles samen in een concreet handelingsvoorstel. Wat is de volgende stap? Wie moet betrokken worden? Welke vragen staan nog open? Wat leg je vast? En hoe licht je je afwegingen toe aan management, bestuur, auditcommissie of RvC?

Afsluiting: wat doe je maandag anders?
Je vertaalt de inzichten naar je eigen praktijk. Welke signalen wil je eerder herkennen? Welke vragen ga je anders stellen? En hoe zorg je dat je bij een vermoeden niet hoeft te improviseren?