1. Home
  2. Artikelen
  3. Verantwoordelijk voor risico? Dan ook voor succes

Verantwoordelijk voor risico? Dan ook voor succes


Eigenaar zijn van risico heeft juist toegevoegde waarde: het vergroot de kans op succes. In veel organisaties waar ik kom, en zeker in de publieke sector, is vaak onduidelijkheid over wie nou verantwoordelijk is voor een risico en voor risicomanagement. Veelal is het een ‘feestje’ van de controller. Door Geert Haisma. Hij is directeur Fully in […]

Verantwoordelijk voor risico? Dan ook voor succes

Eigenaar zijn van risico heeft juist toegevoegde waarde: het vergroot de kans op succes.

In veel organisaties waar ik kom, en zeker in de publieke sector, is vaak onduidelijkheid over wie nou verantwoordelijk is voor een risico en voor risicomanagement. Veelal is het een ‘feestje’ van de controller.

Door Geert Haisma. Hij is directeur Fully in Control en al 25 jaar gericht op nieuwe ontwikkelingen die doelbereiking effectief en succesvol kunnen maken. Hij is verbonden aan Universiteit Twente en moderator van de public peer group van het Controllers Netwerk.

 

Maar het eigenaarschap van risico’s is geenszins een feestje. Daarom staan veel managers waarschijnlijk ook niet te popelen om als eigenaar te worden aangemerkt. Want stel je voor dat het mis gaat….

Wat veel managers zich niet realiseren is dat het managen van risico’s hen juist helpt om succesvol te zijn. Want als het eigenaarschap van een risico tussen wal en schip valt, weet je zeker dat er niets met het risico gebeurt en is het risico per definitie groter.

De laatste tijd merk ik steeds vaker dat er nog heel veel onduidelijkheden zijn over wat nu een risico is en wie wat moet doen. Daarom ga ik de komende weken in op de ‘essentials’ van risicomanagement.

Om te beginnen: Wat is een risico? Er zijn vele definities van ISO31000, COSO, enzovoort. Ze komen alle op hetzelfde neer. In de basis: Een risico is een mogelijke gebeurtenis. Deze gebeurtenis kan gevolgen hebben die de doelbereiking of output kunnen bedreigen. En daar zit precies de crux. Bestuurders willen graag succesvol hun doelen bereiken.

Proceseigenaar willen dat hun proces soepel en stabiel loopt. Dat kan alleen als je de risico’s die de doelen of processen bedreigen ook daadwerkelijk kent en beheerst. In deze constatering ligt het antwoord van het risico-eigenaarschap besloten.

Risicomanagement is geen lijst met risico’s zoals ik vaak tegenkom. Risico’s krijgen pas betekenis als je ze in hun context plaatst, relateert aan het object waar ze bij horen. Als dit niet gebeurt krijg je een lijst met betekenisloze risico’s (zwevende risico’s). Dit zijn risico’s die niemand goed kan duiden en waarvoor niemand zich verantwoordelijk voelt. Een benadering als het weerstandsvermogen voor gemeenten bijvoorbeeld leidt bij veel gemeenten tot lijstjes met risico’s speciaal voor het weerstandsvermogen. Dit vergroot dus juist de discussie over risico-eigenaarschap en ondermijnt de toegevoegde waarde van risicomanagement.

Strategische risico’s

Om je doelen succesvol te bereiken is het belangrijk dat je denkt vanuit de doelen. De vraag die je jezelf moet stellen is: Wat kan ervoor zorgen dat ik mijn doelen niet realiseer zoals ik zou willen?

Degene die het meeste belang heeft om inzicht te krijgen in mogelijke gebeurtenissen die het doel bedreigen, is de eigenaar van het doel. Deze doeleigenaar is dan ook primair belanghebbend en de kans dat hij iets gaat ondernemen om het risico te verkleinen is groter dan bij ieder willekeurig ander in de organisatie die er minder belang bij heeft.

Veelal is de doeleigenaar een bestuurder. Risico’s die direct zijn gerelateerd aan een doel zijn strategische risico’s.

 

Tactische risico’s

Op tactisch niveau geldt dezelfde redenering als bij strategische risico’s. Hier moet je jezelf de vraag stellen: Wat kan ervoor zorgen dat mijn activiteit (proces/project) hapert of afwijkt van wat ik wil?

De proceseigenaar of de projectmanager is hier de primair belanghebbende om de juiste risico’s in kaart te brengen en te beheersen. De proceseigenaar of projectmanager wil immers zo min mogelijk verrast worden tijdens de uitvoering en neemt liever vooraf alle belemmeringen weg of maakt de belemmeringen kleiner. Risico’s die niet kunnen worden beïnvloed zal hij scherp willen monitoren om tijdig te kunnen anticiperen.

Door de risico’s aan doelen en activiteiten te koppelen is meteen duidelijk wie de risico-eigenaar is, namelijk degene die in het primaire proces verantwoordelijk is voor het realiseren van een doel (meestal een bestuurder) of voor het realiseren van een proces of project (meestal een manager).

De risico-eigenaar is vervolgens degene die verantwoordelijk is om al dan niet maatregelen te treffen om zijn risico’s beter beheersbaar te maken. De toegevoegde waarde voor de risico-eigenaar is zijn kans op succesvolle realisatie van doelen of activiteiten te vergroten. De risicomanager / tweede lijn kan hierin ondersteunend adviseren.


Gerelateerde artikelen voor financials

13-04-2021 11:38

De lessen van Joost Gietelink, CFO Enza Zaden, die alweer 4 jaar meeloopt in het innovatieve familie...

13-04-2021 11:32

De Financehub-module ‘Wat is Big Data’ geeft inzicht over de inzet van (big) data binnen bedrijven.

13-04-2021 11:23

CFO TV, de tweede uitzending. Over de overeenkomsten tussen CFO én Formule 1-coureur. Gezamenlijk do...

13-04-2021 11:18

In de allereerste aflevering van CFO TV zijn Paul Verhagen, Ingrid Tigchelaar en Roel Haverland te g...

13-04-2021 10:01

In dit tweede deel van de serie gaan we verder met vragen en antwoorden omtrent het maken van liquid...

08-04-2021 09:18

Risicomanagement negatief? Zeker niet, maar alleen als risicomanagers naar een geïntegreerde benader...

18-03-2021 10:29

Zeker 70 op de 100 fusies en overnames mislukken. Na de transactie moeten tenminste HR en de financi...

17-03-2021 14:09

P&C-expert Marco van Alfen deelt 4 stappen die nodig zijn om tot een data driven cultuur in forecast...

17-03-2021 13:55

Als gevolg van Covid zijn veel organisaties in zwaar weer gekomen, waarmee het bestuur met allerlei...

17-03-2021 13:47

Met stip op nummer 1: infectieziekten. Op langere termijn zal klimaatverandering grote impact hebben...

17-03-2021 13:01

Risicomanagement negatief? Zeker niet, maar alleen als risicomanagers naar een geïntegreerde benader...

12-03-2021 11:56

IFRS en US GAAP worden hoe langer hoe meer gelijk getrokken. Overeenkomsten, verschillen, en tips.