1. Home
  2. Artikelen
  3. 8 waardevolle inzichten in finance als businesspartner

8 waardevolle inzichten in finance als businesspartner


Dat finance op moet schuiven van cijferaar naar businesspartner weet iedere financial inmiddels, maar over de vraag hoe hij/zij dat moet doen valt nog veel te leren. FM.nl zocht naar kerninzichten van een aantal topexperts over dit fundamentele thema en zet de allerbelangrijkste in dit artikel op een rijtje.

8 waardevolle inzichten in finance als businesspartner

Lees ook9 psychologielessen voor controllers. Hoe nemen we eigenlijk beslissingen?

De ideale businesspartner:

1. Verkoopt het vakgebied controlling
Inzicht van: Eric Kemperman, interim-controller, trainer (o.a. de controller als business partner en opleiding project control), adviseur en toezichthouder 

In veel organisaties leeft nog steeds het beeld dat de controller vertelt wat er niet kan of mag en als een politieagent rigide de kaders bewaakt. Dat vindt Eric Kemperman jammer omdat controllers meer te bieden hebben vanuit hun kennis en ervaring. “Vaak doen controllers zichzelf te kort door dit eenzijdige beeld in stand te laten. Controllers doen er dan ook goed aan om dit beeld te bestrijden door de meerwaarde van het vak controlling op een positieve manier onder de aandacht te brengen. Verkoop het vak, zorg dat de organisatie jou leert kennen als een professional met hart voor de business, maar ook met een eigen kritische mening. Vaak zijn controllers te veel vakman/expert en kunnen ze zich ontwikkelen op het gebied van communicatieve vaardigheden en ‘marketing skills’ voor de controllersfunctie.”

Het onderhouden van zijn/haar imago is een onmisbaar onderdeel van de rol, vindt Kemperman. “Wanneer het gaat over geld wordt de controller al snel als deskundige gezien, het is goed om dit te beseffen en ook bijvoorbeeld grotere economische vraagstukken te kunnen toelichten en uitleggen. Zo heeft iedereen wel een mening over de derivaten kwestie rondom Vestia, maar weinigen begrijpen deze complexe materie. Een controller kan – buiten zijn core business en werkzaamheden – aan imago building doen door hier een bovengemiddelde kennis over te hebben en een heldere mening over te formuleren.”

2. Neemt altijd de sociale context mee
Inzicht van: Victor Maas, vml hoogleraar management accounting aan de Erasmus Universiteit

De controller staat middenin de besluitvorming van de organisatie. Niet alleen vertaalt hij hetgeen dat is gebeurd naar rapportages, hij beïnvloedt ook de besluitvorming met de informatie die hij aanlevert. De kerncompetentie van de controller is het verschaffen van inzicht in de betekenis van cijfers als de producten van menselijk handelen en, andersom, het verklaren en voorspellen van menselijk gedrag als een reactie op cijfermatige informatie. De rol van de controller draait steeds meer op het beïnvloeden van de besluitvorming. Om die reden is het voor de controller noodzakelijk beter te begrijpen hoe mensen beslissingen nemen.

“Bij dat proces moet je als controller altijd de sociale context meenemen”, aldus Maas. “Wie heeft beschikking over welke informatie bijvoorbeeld? Wat is zijn of haar persoonlijke belang bij een beslissing? En bij wie komt het idee vandaan? Bij managementbeslissingen is sociale context enorm van invloed. Mensen nemen lang niet altijd het besluit dat bedrijfseconomisch het beste resultaat oplevert. Er spelen altijd andere factoren mee. Bijvoorbeeld, mensen die we aardig vinden vinden we betrouwbaarder. We weten dat mensen niet objectief naar zulke dingen kijken. Een goede controller kan de manager op zijn minst bewust maken dat zulke dingen spelen. Dat doet hij door te vertellen wat de oorsprong is van een idee. Maar om te beginnen moet de controller zelf bewust worden van welke zaken allemaal van invloed zijn op een besluitvormingsproces. Een voorbeeld is taalgebruik. Vervang maar eens het woord ‘expense’ in ‘investment’ in een business plan. Puur dat ene woord kan een cruciaal verschil uitmaken.”

3. Heeft een breed gedragsrepertoire en schakelt continu tussen verschillende gedragsstijlen
Inzicht van: Wil Moeskops, docent Beïnvloeden & Adviseren

Om succesvol te kunnen schakelen tussen gedragsstijlen is het belangrijk om te weten waar ondernemers naar op zoek zijn. Dit verschilt van persoon tot persoon, maar beïnvloedingsexpert Wil Moeskops heeft wel wat ideeën over wat business mensen graag willen zien bij hun financiële adviseur. “Gaan zijn ogen glinsteren als je het over een uitdaging hebt, of ziet hij alleen maar beren op de weg? Je wilt als ondernemer iemand die empathisch is en oprechte interesse in je heeft, maar tegelijkertijd moet je adviseur ook daadkracht en overtuigingskracht hebben op het juiste moment. De financieel adviseur moet af en toe laten zien dat hij guts heeft.”

Welke mensen winnen altijd in de ervaring van Moeskops? “Dat zijn niet de mensen die altijd voor zichzelf gaan (‘kijk mij’), maar ook niet de mensen die te bescheiden zijn, een valkuil van veel financiële professionals. Soms moet je weer even de nadruk op overtuigingskracht en stevigheid zetten en dan weer op meebewegen, sensitiviteit en betrokkenheid. Business managers en ondernemers willen geen allemansvriend of watje, maar ook geen boeman die niet te bewegen is. Ze zoeken iemand die er tussenin zit. Met andere woorden: iemand die flexibel is”, besluit Moeskops. “Maar hij moet daarbij wel zijn eigen kracht en authenticiteit behouden.”

4. Is in staat om mensen te beïnvloeden, relaties op te bouwen en effectief te communiceren
Inzicht van: Luuk van der Pal, vml Finance Director Enza Zaden en winnaar Familiebedrijven Award voor Financieel Directeuren 2015

Toen Luuk van der Pal in 2010 begon bij Enza Zaden moest hij eerst bouwen aan stevige relaties met de overige directieleden die een sterke emotionele band met het bedrijf hebben. “Deze organisatie schreeuwt om guidance en benchmarks”, aldus Van der Pal. “Ik heb me daarvoor moeten invechten, op een natuurlijke manier, want je krijgt bij een familiebedrijf niet meteen carte blanche. Je moet alles met gevoel voor het bedrijf doen. Boekhouders, waar ik mezelf ook onder schaar, kunnen veel kapot maken. Veredelaars zijn creatieve mensen, dan moet je niet met je boekhoudkundige kijk als een olifant door de porseleinkast gaan.”

Op het moment dat Van der Pal aan de rem trok bij een internationale overname die al in een vergevorderd stadium verkeerde, kreeg hij daarvoor veel ondersteuning van de andere leden van de vijfkoppige directie. “Daar was ik erg blij mee. Iedereen stond erachter, ook de Raad van Commissarissen. Er was iets dat niet in orde bleek in het boekenonderzoek. Het is dan mijn rol om te zeggen dat het niet goed is. In een familiebedrijf komt er dan ook emotie bij kijken, maar er werd ook heel snel gehandeld.”

5. Weet waar de waarde van het bedrijf zit opgesloten en weet dit eruit te krijgen
Inzicht van: Joost Stienen, Corporate Controller bij ASML 

“Finance heeft bij ASML drie rollen te vervullen: transactioneel, protecting en guiding”, aldus Joost Stienen, winnaar Controller of the Year Award 2015. “Dat laatste kun je pas doen wanneer je de eerste twee heel goed doet.”


 
Een voorbeeld van guiding dat Stienen geeft is partneren met sales om betere resultaten neer te zetten. “Dat doen we onder meer door niet meer alle sales deals op een gross margin te evalueren, maar in plaats daarvan te kijken naar hoe we meer leverage uit ons businessmodel kunnen halen door te zorgen dat er meer volume door de fabriek gaat. Zo is sales niet meer verantwoordelijk voor gross margin en dus bezettingsresultaten van de fabriek, maar verdelen we de acties. Sales moet zorgen voor een bepaalde uplift op de materiaalkosten, de fabriek moet zorgen voor de cycle time en capaciteit en inkoop voor de prijspunten met leveranciers. R&D, Finance en HR hebben een budget en worden door middel van strak cost center management in de gaten gehouden. Zo nemen we de hele waardeketen mee. Als je dat doet en je gaat volume door je motor halen, zie je wat voor enorme leverage je hebt als bedrijf. Als finance hebben we hiermee laten zien dat we begrepen hebben hoe de motor van dit bedrijf werkt, en hebben we de juiste acties gevonden om die motor in beweging te krijgen.”

6. Toont lef
Inzicht van: Eric Kemperman, interim-controller, trainer (o.a. de controller als business partner en opleiding project control), adviseur en toezichthouder 

Van een goede controller wordt – juist in deze tijden – verwacht dat hij stelling durft te nemen en waar nodig een onderbouwde afwijkende mening durft uit te dragen. “Dat is soms eng en niet altijd een dankbare taak”, zegt Eric Kemperman. “Besef wel dat u mede hiervoor bent aangesteld en dat het juist van u verwacht wordt om de organisatie voor dure en risicovolle uitglijders te behoeden. U kunt het ook omdraaien; in vele recente debacles roepen laffe omstanders nu ‘waar was onze controller?’ Dat is misschien niet fair naar de vakbroeder die destijds niet het vermogen had het tij te keren, maar daar kunnen collega controllers vandaag de dag lering uit trekken en moed uit putten. Het is een kwaliteit om non financials in te laten zien dat ‘kosten worden onderschat, inkomsten worden overschat en risico’s worden gebagatelliseerd’. Overigens is dit vaak de analyse achteraf wanneer het kalf al verdronken is. Aan u de taak en de verantwoording om dit vooraf te kunnen duiden!”

7. Maakt ingewikkelde zaken eenvoudig en overzichtelijk
Inzicht van: Eric Kemperman, interim-controller, trainer (o.a. de controller als business partner en opleiding project control), adviseur en toezichthouder 

“Veel experts onder de controllers laten zich verleiden tot te veel – en te gedetailleerde informatie; het doet toehoorders afhaken. Inhoudelijke zaken van het controllersvak zijn veelal nauwelijks interessant voor de leek die toch niet kan doorgronden hoe een ingewikkelde belastingconstructie in elkaar steekt of hoe een derivatenpositie berekend wordt. Wel begrijpt men of er kosten worden bespaart of extra inkomsten worden gegenereerd, of juist minder risico wordt genomen, marktaandeel wordt vergroot, et cetera. Wanneer u uw auto ophaalt bij de garage wilt u weten of deze weer veilig en zuinig rijdt, niet wat de monteur allemaal heeft uitgespookt onder de motorkap!”

“Gebruik grafieken en – huis, tuin en keuken voorbeelden – die ervoor zorgen dat mensen ze echt kunnen plaatsen en doorgronden”, vervolgt Kemperman. “Kijk eens naar politici, die zijn daar meester in; zij zetten hun argumenten in een discussie over bijvoorbeeld macro-economische zaken kracht bij door te stellen dat deze bezuinigingen ‘per gezin per maand zo’n 100,- in de portemonnee kosten’. Gebruik grafieken zonder cijfers bij de assen, op deze wijze demonstreert u de trend – hier gaat het over – en ontlokt u juist niet de afleidende discussie over een exact getal. Vraag naar wat de betrokkenen – bijvoorbeeld MT collega’s – zelf denken van de cijfers van het afgelopen kwartaal, voordat u ze presenteert. Op deze wijze kunt u uw verhaal er goed aan vastknopen en heeft u draagvlak en aandacht. Het werkt echt.”

8. Scant op verschillende niveaus: hij/zij kijkt naar de cijfers en het verhaal achter de cijfers
Inzicht van: Wil Moeskops, docent Beïnvloeden & Adviseren

Cijfers zeggen veel over de energiestromen van de organisatie. Waar stroomt de energie vrijelijk en waar zitten de lekken? Financiële cijfers geven een goede indicatie, maar om te weten wat er echt speelt in een organisatie zal de financial dus zijn oor te luisteren moeten leggen bij de informele momenten. 

Bijvoorbeeld bij beleidsbeslissingen is het belangrijk om te weten hoe gemotiveerd de mensen zijn, stelt Wil Moeskops. “Als er fors wordt geïnvesteerd in een bijvoorbeeld een nieuw softwarepakket, maar de werkvloer het niet ziet zitten heb je een wezenlijk probleem. Een goede financiële adviseur scant op verschillende niveaus. Zaken als dieperliggende persoonlijke drijfveren, aannames, mogelijke verklaringen… dat zijn woorden waar een financiële man of vrouw niet zoveel mee heeft. Als het gevoelscomponent gaat meespelen is dat vaak een uitwedstrijd voor financiële professionals. Toch is het noodzakelijk. Iemand die heel goed met analyses kan werken is slim, maar iemand die daarnaast ook met zijn gevoel en hart kan werken, is wijs.”


Gerelateerde artikelen

Zo waardeer je een bedrijf in onzekere tijden

06-10-2020 14:26

Het waarderen van een bedrijf kan knap lastig zijn, zeker in een periode van crisis. We vroegen een...

Digitale transformatie van muziek: lessons learned

30-09-2020 10:44

"Zorg dat je er heel snel bij bent." Ronald Molendijk, spreker op FM Dag 2020.

Covid-19, katalysator voor e-learning

30-09-2020 10:40

Coronacrisis versnelt ontwikkeling online bedrijfsonderwijs met als voordeel maximale kennisoverdrac...

'Kansen die digitale transformatie biedt vaak onde...

30-09-2020 10:31

Een geslaagde digitale transformatie is meer dan de digitalisering van bestaande processen, producte...

Wat voor controller moet u zijn?

30-09-2020 08:49

Acht verschillende bedrijfsculturen: in welke werkt u?

Sijthoff Media neemt Alex van Groningen over

08-09-2020 07:55

Sijthoff Media heeft opleidingsinstituut, community-bouwer en uitgeverij Alex van Groningen overgeno...

Vier pijlers voor betere besluiten

29-07-2020 07:46

Hoe zorg je ervoor dat jij en je team komen tot de best mogelijke beslissingen?

5 stappen in Power BI: Stap 2 Modelleren en bereke...

28-07-2020 08:15

Modelleren en berekenen, Power BI en DAX: webinar van Excel MVP Tony de Jonker.

Tips om jouw Excel-model hufterproof te maken

27-07-2020 14:48

Wil je hufterproof Excel-modellen maken dan moet je een andere mindsetting van werken in Excel aanme...

Explosieve kracht in een cel: aggregaat berekening...

27-07-2020 14:38

Data is het nieuwe goud, maar aggregaat berekeningen in Excel laten dat goud glanzen.

Excel: de kunst van rij in kolom berekeningen

27-07-2020 14:24

Ik heb Excel nog nooit op een rekenfoutje betrapt. Het is de onkunde van de gebruiker die zorgt voor...

Hoe laat je Excel leven?

27-07-2020 13:27

Kijk voorbij de dagelijkse eisen en ontdek de onbekende meerwaarde van Excel.