1. Home
  2. Artikelen
  3. De controllersfunctie: Management Accounting

De controllersfunctie: Management Accounting


In control zijn heeft verschillende fasen. Financial control is de eerste fase en de absolute basisvoorwaarde voor control. Het onderwerp van de derde dag is business control / management accounting.

De controllersfunctie: Management Accounting

Tijdens de vijfdaagse opleiding Controller in een Week worden alle facetten van het vakgebied besproken. Op de derde dag staat management accounting centraal. Hoe zorg je dat het management in control is van het proces van waardecreatie?

In control zijn heeft verschillende fasen. Financial control is de eerste fase en de absolute basisvoorwaarde voor control. Het onderwerp van de derde dag is business control / management accounting. “Dat hoort bij de kernactiviteiten van het bedrijf en dus niet bij de financiële transactieverwerking. Ieder bedrijf draait om waardecreatie”, aldus docent van de dag Hinrich Slobbe. 

Cash management

De basis van het finance vak is cash management. Geld is de objectieve waarneming of het bedrijf succesvol is in waardecreatie. Iedere euro cashflow/ebitda is drie euro aan kredietwaardigheid.

“Het probleem bij sturen op kredietwaardigheid is dat er tijd zit tussen waardecreatie en cashflow”, zegt Slobbe. “Dus je stuurt vertraagt in je informatievoorziening. De oplossing kwam in 1994 met de uitvinding van het dubbel boekhouden door Luca Pacioli. Hiermee is het mogelijk tot een waardering van het resultaat te komen op ieder moment in tijd. Moderne financial accounting is niet veel anders dan Italiaans boekhouden.”

Alle boekhoudschandalen hebben met die waardering te maken. “Imtech nam 200 miljoen euro omzet uit Polen terwijl ze nog niet begonnen waren met het project. Dat zijn trucjes om de resultaten op te poetsen om banken en investeerders te foppen. Of om de omzet juist laag te houden om de fiscus te misleiden.”

In 1992 stelde Kaplan voor dat financials teveel met het historische verhaal bezig waren en dat ze moesten opschuiven naar de waardecreatie. Hier komen we aan bij de verslaggeving van de toekomst. Slobbe omschrijft het als “de strategie actionable maken.” het vakgebied management accounting is hiermee dus pas 25 jaar oud.

Actief sturen op de waardepropositie

“Financial control gaat dus over de resultaten en management accounting over de oorzaken”, legt Slobbe uit. Dit doe je door de vraag te beantwoorden waarom een klant voor jouw bedrijf kiest. Als je dat weet, dan weet je wat je moet doen om dat te worden. Het doel is de operatie de middelen geven om actief te kunnen sturen op de waardepropositie.”

Dit zijn de vijf dimensies van waardecreatie:

  • 1e dimensie: cash flow (objectief/gevolg)
  • 2e dimensie: winst of verlies (subjectief/gevolg)
  • 3e dimensie: waardepropositie (subjectief/oorzaak)
  • 4e dimensie: innovatiekracht
  • 5e dimensie: bron (why van een organisatie)

Dit klinkt makkelijker dan het lijkt. De oorzaken van succes beginnen bij de derde dimensie van waardecreatie. De rol van de controller is net zolang door te vragen tot de doelstellingen volledig helder zijn. Wat moet je allemaal doen om zo relevant mogelijk te blijven voor je klanten? Welke zaken brengen de waardepropositie in gevaar? De doelstellingen moeten heel concreet (SMART) worden gemaakt.

Het spel van management accounting is het opstellen van doelen die de waardepropositie versterken en daar geld aan koppelen. De controller gaat de organisatie in en bepaalt met de managers samen wat hetgeen is dat de onderneming moet bereiken, en koppelt daar budgetten aan voor investeringen. De budgetten worden niet door finance vastgesteld, maar door de budgethouders zelf!

Innovatie

De vierde dimensie van waardecreatie is innovatie. “Als controller breng je de disruptieve events in kaart die een gevaar vormen voor je voortbestaan, en bepaal je met het management hoe je hierop in gaat spelen. Genoeg voorbeelden waar dit mis is gegaan: Kodak, Nokia, V&D… Innovatie is geen hobby, maar keiharde noodzaak.”

Je kunt met disruptie omgaan door de absolute martkleider te worden, zoals Apple, of door wendbaar te worden en je voortdurend te blijven aanpassen. Slobbe: “De moderne controller is een wendbare controller. Stel bij iedere keuze of investering de wendbaarheidsvraag. Kan ik dit gebouw of deze persoon ook voor een ander doel gebruiken?”

Cultuur 

De laatste dimensie heeft met cultuur te maken en de bekende leiderschapsgoeroe Peter Drucker zei al: ‘culture eats strategy for breakfast’. Als cultuur botst met control, dan wint cultuur. Cultuur is altijd sterker. Wederom voorbeelden genoeg. “Neem de Libor-affaire bij Rabobank. Vijf man bij een coöperatie besluiten klanten een poot uit te draaien om geld te verdienen. De link met de ‘why’ van de organisatie is compleet verloren. Gevolgen: Triple A kwijt, 8 miljoen euro boete en het vertrouwen blijvend beschadigd.”

Een ander voorbeeld is Imtech. Slobbe: “De angstcultuur die topman René van der Bruggen had gecreëerd maakte dat het zaadje voor toekomstige fraude al was gelegd. Leiderschap heeft veel invloed op de vijf dimensies. De belangrijkste les; Bij de derde dimensie gaat het om waarom een klant voor jou kiest. Bij de vijfde over waarom jij voor een klant kiest. Dit moet je heel goed weten en nooit vergeten. Ook hierin speelt de controller een sleutelrol, in het bewaken van de ‘why’; van de cultuur. De beste manier om in control te komen is een planning en control cyclus te waarborgen waarbij de juiste bedrijfscultuur in balans is om de waardecreatie van een bedrijf toekomstbestendig te maken.”

Door: Jeppe Kleyngeld

Lees ook de andere artikelen in de serie:

Word een betere controller in 5 dagen

Bereid je voor op de functie en werkzaamheden van de moderne controller. Volg de opleiding Controller in een Week en ontdek in vijf dagen alle facetten van de hedendaagse controllersfunctie. 

Bekijk het programma

Gerelateerde artikelen voor financials

29-07-2021 07:27

Goed personeel vinden en binden hoort ook op de radar van de controller.

29-07-2021 07:21

Voorbereiden op het einde van de coronacrisis, stap 1: liquiditeit op orde.

29-07-2021 07:18

Risico’s bij het herstarten van de economie zijn er genoeg. Ben je daar als financial al alert op?

07-07-2021 13:44

Wat houdt je als leider staande in alle hectiek van vandaag? Moed en lef zijn essentieel, bleek tijd...

07-07-2021 11:54

Waarom floreren sommige ideeën van meet af aan, terwijl andere razendsnel ter ziele gaan? Verbeter d...

07-07-2021 11:23

Zes tips om je invloed te vergroten door effectief stakeholdermanagement.

01-07-2021 14:31

Sijthoff Media heeft het cursusaanbod NBA Opleidingen overgenomen van de Koninklijke Nederlandse Ber...

11-06-2021 10:02

De rol van Power BI, nieuwe features en andere ontwikkelingen in het favoriete gereedschap van finan...

11-06-2021 09:56

De NBA heeft het onderwerp continuïteit verplicht gesteld als onderdeel van de Permanente Educatie i...

03-06-2021 11:12

Als je de gelegenheid krijgt om ergens te spreken, pak die kans dan. Spreken is één van de meest kra...

25-05-2021 10:25

Volgens Susan Swarte (oud-CFO Olympia) is een goed presterend bedrijf nog geen bedrijf dat genoeg op...

25-05-2021 09:59

‘M&A-kanonnen’ Ton van Veen (Jumbo), Brent Wissink (Just Eat TakeAway.com) en Stefan Weda (Aon) over...