1. Home
  2. Artikelen
  3. De controllersfunctie: Evolutie van het vak

De controllersfunctie: Evolutie van het vak


(To) control betekent ‘beheersen’ in het Engels, niet ‘controleren’. Dat is de meest voorkomende misvatting over het vakgebied. Controleert de controller dan niet? Jawel, maar dat is niet de kern van het vak. De kern is beheersing; zorgen dat de organisatie in control is van de processen en van de toekomst.

De controllersfunctie: Evolutie van het vak

Tijdens de vijfdaagse opleiding Controller in een Week worden alle facetten van het vakgebied besproken. Tijdens dag 1 staat de ontwikkeling van het controllersvak centraal.

In control van processen

Hoe kan een controller in control zijn over alle processen in een organisatie? Immers, hij/zij kan niet overal verstand van hebben. Een controller van een bierbrouwer weet wel in grote lijnen wel hoe het brouwproces in elkaar zit, maar de mensen in productie hebben er veel meer verstand van. Hoe kan de controller dan toch zorgen voor beheersing? Het antwoord van Jean Gieskens, kerndocent van de opleiding, luidt;

“The controller needs to control the information system to have the management team in control” 

Je hoeft niet alles zelf te doen en te weten, maar het management moet op je informatie kunnen vertrouwen.

In control van de toekomst

De controller dient zich niet alleen als financieel geschiedschrijver met het verleden bezig te houden, maar ook de toekomst te verkennen. Wanneer het managementteam de hei op gaat om de strategie en visie te herijken, verzamelt de controller scenario-informatie. Wat er in de buitenwereld gebeurt bepaalt immers hoe het management de strategie en organisatie dient aan te passen.

De controller maakt met scenario’s inzichtelijk welke externe factoren invloed gaan hebben op de organisatie: de economische conjunctuur, technologische ontwikkelingen, consumententrends, concurrentie, enzovoorts. Wat betekenen die trends voor de producten en diensten van de organisatie? Hoe kan de organisatie het beste reageren met diens missie, visie en organisatie-inrichting?

Ontwikkeling van de functie

Helemaal onderin de ontwikkeling van de controller-rol staat de administrateur, ofwel de beancounter. Die loopt altijd helemaal achteraan en heeft geen enkele invloed op het resultaat. Hij/zij is alleen bezig met transactieverwerking.

De eerste upgrade van de rol kwam met de eerste IT-systemen in de jaren 70’. Toen waren dat nog grote ponskaart-systemen van IBM. De administrateur was de eerste die automatisering in bedrijven bracht. Die rol van technicus is gebleven.

De volgende stap is die tot intermediair. De controller maakt gaat nu voor het management rapportages maken met financiële en niet-financiële KPI’s. In de huidige praktijk zijn dit vaak de business controllers.

Daarna splitst de rol zich tot Chief Accounting Officer en Chief Performance Officer.

Bij Chief Accounting Officer maakt Gieskens nog een onderscheid tussen MACFAC’ers en SHREQ-controllers. MACFAC’ers zijn de introverte super-boekhouders die bij grote bedrijven zorgen dat wordt voldaan aan IFRS en andere verslaggevingsregels. SHREQ-controllers houden zich naast finance ook bezig met de beheersing van Safety, Health, Risk, Environment en Quality. Dit zijn de interne politieagenten en daarom is dit vaak geen populaire rol.

De controller als business partner

De Chief Performance Officer is een mogelijk toekomstige rol die je in de praktijk nog niet veel ziet. Deze controllers maken onderdeel uit van het directieteam en komen zelf met businessplannen op de proppen die ze ook zelf helemaal kunnen doorrekenen. Bij multinationals wordt deze rol vaak door high-level consultants ingevuld. Soms zijn dit interne consultants, maar meestal externe.

Wanneer we deze ontwikkeling doortrekken heeft dat de volgende gevolgen voor het werk van controllers en de tijd die hiermee gemoeid gaat. Tijd en kosten van transactieverwerking nemen af, analyseren blijft gelijk en business partnering neemt toe. De nadruk op de toekomst wordt groter.

Welke rol ga jij vervullen? Introvert of extravert? In de wet- en regelgeving duiken en je ontwikkelen tot super transactieverwerker en procesregisseur?? Of nieuwe kansen verkennen en interacteren met de business?

Door: Jeppe Kleyngeld

Lees ook de andere artikelen in de serie:

Word een betere controller in 5 dagen

Bereid je voor op de functie en werkzaamheden van de moderne controller. Volg de opleiding Controller in een Week en ontdek in vijf dagen alle facetten van de hedendaagse controllersfunctie. 

Bekijk het programma

Gerelateerde artikelen voor financials

29-07-2021 07:27

Goed personeel vinden en binden hoort ook op de radar van de controller.

29-07-2021 07:21

Voorbereiden op het einde van de coronacrisis, stap 1: liquiditeit op orde.

29-07-2021 07:18

Risico’s bij het herstarten van de economie zijn er genoeg. Ben je daar als financial al alert op?

07-07-2021 13:44

Wat houdt je als leider staande in alle hectiek van vandaag? Moed en lef zijn essentieel, bleek tijd...

07-07-2021 11:54

Waarom floreren sommige ideeën van meet af aan, terwijl andere razendsnel ter ziele gaan? Verbeter d...

07-07-2021 11:23

Zes tips om je invloed te vergroten door effectief stakeholdermanagement.

01-07-2021 14:31

Sijthoff Media heeft het cursusaanbod NBA Opleidingen overgenomen van de Koninklijke Nederlandse Ber...

11-06-2021 10:02

De rol van Power BI, nieuwe features en andere ontwikkelingen in het favoriete gereedschap van finan...

11-06-2021 09:56

De NBA heeft het onderwerp continuïteit verplicht gesteld als onderdeel van de Permanente Educatie i...

03-06-2021 11:12

Als je de gelegenheid krijgt om ergens te spreken, pak die kans dan. Spreken is één van de meest kra...

25-05-2021 10:25

Volgens Susan Swarte (oud-CFO Olympia) is een goed presterend bedrijf nog geen bedrijf dat genoeg op...

25-05-2021 09:59

‘M&A-kanonnen’ Ton van Veen (Jumbo), Brent Wissink (Just Eat TakeAway.com) en Stefan Weda (Aon) over...