1. Home
  2. Artikelen
  3. Blog: In control van het brein

Blog: In control van het brein


Als controller bent u altijd geïnteresseerd in (financiële) trends en ontwikkelingen. Uw oog valt als vanzelf op grafieken en uw analytisch vermogen gaat ermee aan de slag. U heeft vast al even naar de onderstaande grafieken gekeken, toch? Kijk dan niet meer naar de grafieken en geef eerlijk antwoord: als dit de omzetontwikkeling van twee organisaties representeert, in welke van de twee zou u uw geld steken? Eerlijk zijn!

Blog: In control van het brein
 
Mijn inschatting is dat de grote meerderheid (als u eerlijk bent geweest) intuïtief kiest voor de linker grafiek. Terwijl de rechter organisatie iets betere cijfers laat zien. Hoe komt dit? Omdat ons brein niet snel rekent, maar heel snel interpreteert. Het eerste signaal dat uw brein opvangt heeft te maken met de kleur: groen is goed en rood is slecht. De meeste mensen zijn er zich niet eens van bewust dat dit gebeurt. Ten tweede ziet uw brein links een sterk stijgende trend, terwijl rechts minder stijl verloopt. Dit in combinatie met de titel (omzet) leidt bij velen tot de conclusie: snel stijgende omzet. Kijk je wat langer naar de grafieken, dan valt natuurlijk op dat de assen niet gelijk zijn. Dat verklaart de optisch zeer sterke stijging. 
 
Daniel Kahneman beschreef de werking van het brein in het boek “Thinking, fast and slow”. Hij toont daarin met veel voorbeelden aan dat ons brein grotendeels werkt ‘op de automatische piloot’; snel denken heet dat. Een voorbeeld hoe dat werkt is als volgt: Een hockeystick en een hockeybal kosten samen 110 euro. De stick is 100 euro duurder dan de bal. Hoeveel kost de bal? De meeste mensen zullen instinctief en snel 10 euro roepen of denken, maar inmiddels weet u dat dit fout is. Het ‘langzame’ brein komt pas in actie als je het daartoe dwingt. Als je bewust gaat nadenken. En dat kost tijd en energie. 
 
Er is nog veel meer te vertellen over hoe ons brein werkt. Het interessante is dat we deze kennis ook kunnen (en moeten) toepassen op het maken van managementrapportages. Want ons brein is snel te misleiden als het gaat om het trekken van verkeerde conclusies uit bepaalde grafieken. Zo is het gebruiken van een staafdiagram waarvan de assen niet op 0 beginnen eigenlijk een vorm van misleiding, bewust of onbewust toegepast. Zo zijn er nog vele voorbeelden waarin de manier waarop je iets presenteert bijdraagt of juist afleidt van de beoogde conclusie.. 
 
In het dagelijks werken met managementrapportages kom ik nog steeds veel voorbeelden tegen van hoe het niet moet. Rapportages waar hard gewerkt is aan de inhoudelijkheid, maar geen tijd is besteed aan de manier waarop de cijfers worden gepresenteerd. Zonde van de tijd, want 60-80% van de boodschap gaat verloren. Een verlies van effect. Effectiviteit van rapportages, daar gaat het om. Zowel de inhoud als de vorm is belangrijk voor het goed overbrengen van wat je wilt zenden. Mijn advies: besteed echt tijd en zorg aan de vorm, want dan blijft de inhoud ook hangen bij je publiek. Dan heb je eer van je werk!
 
Merlijn Gillissen is Partner van Dedico. Zijn vorige blog is hier te vinden.
 
 

Gerelateerde artikelen voor financials

13-04-2021 11:38

De lessen van Joost Gietelink, CFO Enza Zaden, die alweer 4 jaar meeloopt in het innovatieve familie...

13-04-2021 11:32

De Financehub-module ‘Wat is Big Data’ geeft inzicht over de inzet van (big) data binnen bedrijven.

13-04-2021 11:23

CFO TV, de tweede uitzending. Over de overeenkomsten tussen CFO én Formule 1-coureur. Gezamenlijk do...

13-04-2021 11:18

In de allereerste aflevering van CFO TV zijn Paul Verhagen, Ingrid Tigchelaar en Roel Haverland te g...

13-04-2021 10:01

In dit tweede deel van de serie gaan we verder met vragen en antwoorden omtrent het maken van liquid...

08-04-2021 09:18

Risicomanagement negatief? Zeker niet, maar alleen als risicomanagers naar een geïntegreerde benader...

18-03-2021 10:29

Zeker 70 op de 100 fusies en overnames mislukken. Na de transactie moeten tenminste HR en de financi...

17-03-2021 14:09

P&C-expert Marco van Alfen deelt 4 stappen die nodig zijn om tot een data driven cultuur in forecast...

17-03-2021 13:55

Als gevolg van Covid zijn veel organisaties in zwaar weer gekomen, waarmee het bestuur met allerlei...

17-03-2021 13:47

Met stip op nummer 1: infectieziekten. Op langere termijn zal klimaatverandering grote impact hebben...

17-03-2021 13:01

Risicomanagement negatief? Zeker niet, maar alleen als risicomanagers naar een geïntegreerde benader...

12-03-2021 11:56

IFRS en US GAAP worden hoe langer hoe meer gelijk getrokken. Overeenkomsten, verschillen, en tips.