1. Home
  2. Artikelen
  3. Blog: In control van het brein

Blog: In control van het brein


Als controller bent u altijd geïnteresseerd in (financiële) trends en ontwikkelingen. Uw oog valt als vanzelf op grafieken en uw analytisch vermogen gaat ermee aan de slag. U heeft vast al even naar de onderstaande grafieken gekeken, toch? Kijk dan niet meer naar de grafieken en geef eerlijk antwoord: als dit de omzetontwikkeling van twee organisaties representeert, in welke van de twee zou u uw geld steken? Eerlijk zijn!

Blog: In control van het brein
 
Mijn inschatting is dat de grote meerderheid (als u eerlijk bent geweest) intuïtief kiest voor de linker grafiek. Terwijl de rechter organisatie iets betere cijfers laat zien. Hoe komt dit? Omdat ons brein niet snel rekent, maar heel snel interpreteert. Het eerste signaal dat uw brein opvangt heeft te maken met de kleur: groen is goed en rood is slecht. De meeste mensen zijn er zich niet eens van bewust dat dit gebeurt. Ten tweede ziet uw brein links een sterk stijgende trend, terwijl rechts minder stijl verloopt. Dit in combinatie met de titel (omzet) leidt bij velen tot de conclusie: snel stijgende omzet. Kijk je wat langer naar de grafieken, dan valt natuurlijk op dat de assen niet gelijk zijn. Dat verklaart de optisch zeer sterke stijging. 
 
Daniel Kahneman beschreef de werking van het brein in het boek “Thinking, fast and slow”. Hij toont daarin met veel voorbeelden aan dat ons brein grotendeels werkt ‘op de automatische piloot’; snel denken heet dat. Een voorbeeld hoe dat werkt is als volgt: Een hockeystick en een hockeybal kosten samen 110 euro. De stick is 100 euro duurder dan de bal. Hoeveel kost de bal? De meeste mensen zullen instinctief en snel 10 euro roepen of denken, maar inmiddels weet u dat dit fout is. Het ‘langzame’ brein komt pas in actie als je het daartoe dwingt. Als je bewust gaat nadenken. En dat kost tijd en energie. 
 
Er is nog veel meer te vertellen over hoe ons brein werkt. Het interessante is dat we deze kennis ook kunnen (en moeten) toepassen op het maken van managementrapportages. Want ons brein is snel te misleiden als het gaat om het trekken van verkeerde conclusies uit bepaalde grafieken. Zo is het gebruiken van een staafdiagram waarvan de assen niet op 0 beginnen eigenlijk een vorm van misleiding, bewust of onbewust toegepast. Zo zijn er nog vele voorbeelden waarin de manier waarop je iets presenteert bijdraagt of juist afleidt van de beoogde conclusie.. 
 
In het dagelijks werken met managementrapportages kom ik nog steeds veel voorbeelden tegen van hoe het niet moet. Rapportages waar hard gewerkt is aan de inhoudelijkheid, maar geen tijd is besteed aan de manier waarop de cijfers worden gepresenteerd. Zonde van de tijd, want 60-80% van de boodschap gaat verloren. Een verlies van effect. Effectiviteit van rapportages, daar gaat het om. Zowel de inhoud als de vorm is belangrijk voor het goed overbrengen van wat je wilt zenden. Mijn advies: besteed echt tijd en zorg aan de vorm, want dan blijft de inhoud ook hangen bij je publiek. Dan heb je eer van je werk!
 
Merlijn Gillissen is Partner van Dedico. Zijn vorige blog is hier te vinden.
 
 

Gerelateerde artikelen

Vier pijlers voor betere besluiten

29-07-2020 07:46

Hoe zorg je ervoor dat jij en je team komen tot de best mogelijke beslissingen?

5 stappen in Power BI: Stap 2 Modelleren en bereke...

28-07-2020 08:15

Modelleren en berekenen, Power BI en DAX: webinar van Excel MVP Tony de Jonker.

Tips om jouw Excel-model hufterproof te maken

27-07-2020 14:48

Wil je hufterproof Excel-modellen maken dan moet je een andere mindsetting van werken in Excel aanme...

Explosieve kracht in een cel: aggregaat berekening...

27-07-2020 14:38

Data is het nieuwe goud, maar aggregaat berekeningen in Excel laten dat goud glanzen.

Excel: de kunst van rij in kolom berekeningen

27-07-2020 14:24

Ik heb Excel nog nooit op een rekenfoutje betrapt. Het is de onkunde van de gebruiker die zorgt voor...

Hoe laat je Excel leven?

27-07-2020 13:27

Kijk voorbij de dagelijkse eisen en ontdek de onbekende meerwaarde van Excel.

Hoe Power BI je helpt op koers te blijven

27-07-2020 13:12

Hoe Power BI je helpt op koers te blijven

Overstappen van Excel naar Power BI?

27-07-2020 13:05

Power BI is hot. Voor nog geen tientje per gebruiker per maand, state of the art rapportage software...

De zeven pijlers van control voor morgen

23-07-2020 13:29

Wat moet je echt beheersen om als controller mee te kunnen blijven doen? Digitalisering, globaliser...

Hoe krijg je grip op verbonden partijen?

10-07-2020 08:14

Nieuwe methode om tijdig te signaleren hoe ernstig de situatie is: risicogestuurd grip. Een serie...

Veerkracht control, voor echte meerwaarde

10-07-2020 07:58

Als wáre businesspartner van het management biedt de controller veerkracht: wendbaarheid plus weerba...

Overname? Emoties kosten geld

08-07-2020 08:48

"Na de transactie moet er worden gewerkt om de krachten te bundelen." Evert Oosterhuis, partner Inte...